İhtiyar meclisi nedir kısaca anlamı ?

İhtiyar Meclisi Nedir? Kısaca Anlamı ve Tarihsel Arka Planı

İhtiyar meclisi, köy ve mahalle düzeyinde yerel yönetimin önemli organlarından biridir. Osmanlı döneminden günümüze kadar varlığını sürdüren bu yapı, halkın katılımını sağlayarak yerel sorunların çözümüne katkıda bulunur. Bu yazıda, ihtiyar meclisinin ne olduğunu, tarihsel gelişimini ve günümüzdeki rolünü inceleyeceğiz.

Tarihsel Gelişim

Osmanlı İmparatorluğu döneminde, köy ve mahallelerdeki yönetim işlerini düzenlemek amacıyla ihtiyar meclisleri kurulmuştur. 1864 yılında çıkarılan Vilayet Nizamnamesi ile bu meclislerin yapısı ve görevleri daha sistemli hale getirilmiştir. Bu dönemde, muhtarların başkanlığında, yerel halkın saygın ve deneyimli kişilerinden oluşan ihtiyar meclisleri, köy ve mahallelerin yönetiminde önemli bir rol oynamıştır.

Cumhuriyet döneminde ise 442 sayılı Köy Kanunu ile ihtiyar meclislerinin yapısı ve görevleri belirlenmiştir. Bu kanuna göre, köylerde muhtarın başkanlığında, seçmenler tarafından seçilen üyelerden oluşan ihtiyar meclisleri, köyün yönetiminde söz sahibi olmuşlardır.

Yapısı ve Üyeleri

İhtiyar meclisi, iki tür üyeden oluşur: seçilenler ve doğal üyeler. Seçilen üyeler, köy derneği tarafından beş yıl için seçilir. Bu seçimde adaylık koyma yöntemi yoktur ve siyasi partiler aday gösteremezler. Üye sayısı, köyün nüfusuna göre değişir; nüfusu 1.000’den az olan köylerde 8, fazla olanlarda ise 12 üyeden oluşur. Doğal üyeler ise köy öğretmeni ve köy imamıdır. Bu üyeler, köyün eğitim ve dini hizmetlerinde önemli bir rol oynarlar.

Görev ve Yetkileri

İhtiyar meclisinin görevleri, 442 sayılı Köy Kanunu’nda belirtilmiştir. Bu görevler arasında:

– Köy işlerini sıraya koymak ve hangi işlerin köylüler tarafından yapılacağına karar vermek,

– İmece ve salma gibi geleneksel çalışma yöntemlerini düzenlemek,

– Köy bütçesini hazırlamak ve harcamaları denetlemek,

– Köylüler arasındaki uyuşmazlıkları uzlaştırmak,

– Zorunlu işlerini yapmayanlara veya paylarını ödemeyenlere para cezası vermek sayılabilir.

Ayrıca, ihtiyar meclisinin aldığı bazı kararlar, bağlı olduğu kaymakam veya valinin onayı ile yürürlüğe girer.

Günümüzdeki Durum

Günümüzde, köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasıyla birlikte, köy ihtiyar meclislerinin rolü değişmiştir. Ancak, bu meclisler hala yerel halkın katılımını sağlayan ve yerel sorunları çözmede önemli bir organ olarak varlıklarını sürdürmektedirler. İhtiyar meclislerinin kaldırılması, köy halkının katılım hakkını kullanmasını engellemiş ve bu durum, demokrasi açısından eleştirilmiştir.

Sonuç

İhtiyar meclisi, tarihsel olarak köy ve mahalle düzeyinde halkın katılımını sağlayarak yerel yönetimin etkinliğini artırmış bir yapıdır. Günümüzde de bu meclisler, yerel sorunların çözümünde ve halkın yönetime katılımında önemli bir rol oynamaktadır. İhtiyar meclislerinin güçlendirilmesi, yerel demokrasinin gelişmesi açısından önemlidir.