Verifikasyon Nedir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Bakış
Verifikasyon… Bu kelime, günümüzde neredeyse her platformda karşımıza çıkıyor. Ancak çoğumuz bunun sadece bir hesap doğrulama ya da kimlik kontrolü gibi basit bir işlem olduğunu düşünüyoruz. Ama verifikasyon, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından çok daha derin bir anlam taşıyor. Sadece dijital dünyada değil, gerçek hayatta da kimlerin daha fazla görünür olduğunu ve kimlerin “doğrulama” sürecinden geçmeye zorlandığını düşündüğümüzde, bu konu bambaşka bir boyuta taşınıyor.
İstanbul’da yaşayan, bir sivil toplum kuruluşunda çalışan biri olarak, sokakta gördüğüm, toplu taşımada karşılaştığım, işyerindeki atmosferi gözlemlediğimde, verifikasyonun toplumsal yapıları nasıl şekillendirdiğini net bir şekilde görebiliyorum. Gelin, bu önemli konuyu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden inceleyelim.
Verifikasyon ve Toplumsal Cinsiyet: Kadınların ve LGBTQ+ Bireylerin Geri Planda Kalmayan Mücadelesi
Verifikasyon, çoğu zaman sadece dijital platformlarda bir işlem olarak görülür. Ancak, gerçek dünyada da bir tür “doğrulama” süreci işler. Özellikle toplumsal cinsiyet bağlamında, kadınlar ve LGBTQ+ bireyler için bu süreç farklılıklar gösterir. Kadınların ya da LGBTQ+ bireylerin, kimliklerini doğrulamak için toplumdan aldıkları baskılar, sürekli olarak kimliklerini ve varlıklarını ispatlama zorunluluğu, sosyal hayatın her alanında hissedilir.
Bir sabah, işe gitmek için toplu taşımada oldukça kalabalık bir ortamdayım. Bir kadın, elinde telefonuyla doğrulama kodu beklerken gözleri doluyor. “Bir türlü geçemedim, sürekli engelleniyorum,” diyor. Konu, sosyal medyada kimlik doğrulaması yapmaya çalıştığı bir platformda, hesaplarını onaylatamamasıyla ilgili. Kadınların dijital dünyadaki varlıklarını sürdürebilmeleri için gereksiz bir şekilde kimliklerini sürekli doğrulamaya zorlanmaları, aslında dijital bir verifikasyon meselesinin çok daha derinlemesine bir sosyal adalet problemine dönüştüğünü gösteriyor.
LGBTQ+ bireyler için de benzer bir durum söz konusu. Bir arkadaşım, sosyal medya platformlarında kimliğini doğrulamaya çalışırken, “trans kimlik doğrulama” engeline takıldığını söyledi. Yani, sistem ve toplum bir bireyin kimliğini kabul etmek ve doğrulamak için onların sundukları belgelerle sınırlı kalabiliyor, bu da bir tür marjinalleşme yaratıyor. Oysa kimlik doğrulama işlemleri, sadece bir adın ve cinsiyetin doğruluğuyla ilgili değildir; aynı zamanda bir insanın kimliğinin, toplumsal yapılar tarafından nasıl tanındığıyla ilgilidir.
Verifikasyon ve Çeşitlilik: Kimlikler Arasında Eşitsizlikler
Verifikasyon, aynı zamanda kimlik çeşitliliğiyle ilgili önemli bir mesele. Bugün, dünya üzerinde farklı kimlikler, farklı etnik kökenler, dini inançlar, cinsel yönelimler ve bedenler var. Her bir kimlik için verifikasyon süreci farklı işler ve bu süreç, her bireyin eşit şekilde temsil edilip edilmediğini gösterir. Hangi kimliklerin doğrulama sistemlerinde daha fazla yer bulduğuna dikkat etmek önemlidir.
Bir gün, iş yerindeki sohbetlerden birinde, bir arkadaşım şöyle demişti: “Bazen kendimi ‘doğrulanmış’ hissetmiyorum. Örneğin, adımı bir kağıda yazmak bile, gerçekten doğru olup olmadığımı bile sorgulatıyor bana.” Düşündüm, belki de bu kişinin yaşadığı yalnızca toplumsal bir algı meselesi değildi; aynı zamanda kimliğin dijital dünyada ne kadar görünür olduğuyla ilgili bir sorundu. Kimlikler arasındaki bu eşitsizlikler, dijital doğrulama sürecinde en çok ayrımcılığa uğrayanlar için en büyük engel olmaya devam ediyor.
Sosyal Adalet Perspektifinden Verifikasyon: Kimlerin Sesi Duyuluyor?
Verifikasyonun bir diğer önemli yönü de sosyal adaletle doğrudan ilişkilidir. Bir sistemin ne kadar adil olduğu, insanların kimliklerini onaylamak ve kabul etmek için koyduğu kurallarla ölçülür. Gerçek dünyada bazı insanlar, sistem tarafından dışlanmış ya da göz ardı edilmiştir; bir yandan da bu dışlanmışlık dijital doğrulama sürecinde daha da derinleşir.
Sokakta karşılaştığım bir sahneyi anlatayım: Bir gün, bir arkadaşım çocuğuyla birlikte yürüyordu. Çocuk, sosyal medya platformunda, okula başlamadan önce “kimlik doğrulama” yapması gerektiğini öğrendi. Annesi, çocuklara teknolojiyi öğretecek kadar genç olmasına rağmen, “Kim olduğuna dair ne tür bir ‘onay’ alman gerektiğini anlayamıyorum. Okul bile buna karışmaya başladı” dedi. Bu küçük ama önemli an, verifikasyonun nasıl bir sosyal kontrol aracı haline gelebileceğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Sonuçta, verifikasyon sadece dijital bir kavram değildir. İnsanların kimliklerinin, yaşadıkları çevrede ve toplumda kabul görüp görmediğini belirler. Kimliklerin doğruluğu ve görünürlüğü, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletin nasıl işlediğiyle doğrudan bağlantılıdır. Verifikasyonun anlamı, sadece bir “onay” almanın ötesindedir; aynı zamanda kimliklerimizi ne kadar kabul etmemiz ve farklılıklara nasıl saygı gösterdiğimizle ilgilidir. Bu yüzden, verifikasyon, her gün sokakta gördüğümüz yüzlerden, işyerindeki etkileşimlerden, sosyal medyadaki paylaşımlardan çok daha fazlasıdır.