Kategori: Makaleler

[](https://volkanatabey.com.tr/guncel/gerilme-nedir/?utm_source=chatgpt.com) Malzemede Gerilme Nedir? Malzemede gerilme, bir malzemenin üzerine uygulanan kuvvetlerin, o malzeme içindeki birim alana etkisini tanımlar. Bu içsel kuvvet yoğunluğu, genellikle pascal (Pa) cinsinden ifade edilir ve birim alan başına düşen kuvveti gösterir. Gerilme, malzemenin mukavemetini, dayanımını ve deformasyon davranışını anlamada temel bir parametredir. Gerilme Türleri Malzemede gerilme, uygulanan kuvvetin yönüne ve etkisine bağlı olarak farklı türlerde incelenir: – Çekme Gerilmesi (Tensile Stress, σₜ): Malzemenin uzunluğunu artırmaya çalışan kuvvetler sonucu oluşur. – Basınç Gerilmesi (Compressive Stress, σᶜ): Malzemenin hacmini küçültmeye çalışan kuvvetler sonucu meydana gelir. – Kayma Gerilmesi (Shear Stress, τ): Malzemenin düzlemlerinin birbirine paralel kaymasına yol…

Işın Karaca Kaç Kez Evlendi? — Kültürel Katmanlarla Antropolojik Bir İnceleme Antropologun Daveti: Evlilik, Kimlik ve Kültürlerin Örgüsü Kültürler, insanların yaşamlarını biçimleyen görünmeyen örgülerdir; ritüeller, semboller ve toplumsal yapılar bu örgünün düğüm noktalarıdır. Bir evlilik haberi sadece bir magazin olayı değildir; kültürel beklentilerin, kimlik inşalarının ve toplumsal düzenin aynasından bakabileceğimiz bir alandır. Işın Karaca’nın kaç kez evlendiği sorusu, yalnızca veri merakı değil; modern Türkiye’de evliliğin toplumsal işlevi, bireylerin kimlik değişimleri ve kültürel ritüellerin nasıl evrildiği üzerine düşündürecek bir penceredir. Antropoloji perspektifiyle şöyle başlamak isterim: Evlilik, çoğu toplumda sadece iki bireyin birliği değil; aileler arası bağ, ekonomik ve kültürel aktarımların sembolik…

Bazen bir kelime, bir odanın kapısını aralar: İçeride tarih, anatomi, teknoloji ve sıradan hayatımızın küçük anları bir arada durur. “Crani” de böyle bir kelime. Tıp öğrencisinin not defterinden, cerrahın ameliyat planına; sanal gerçeklik gözlüğü tasarımcısının çiziminden, arkeoloğun laboratuvarına kadar uzanan bir iz sürer. Gel, bugün bu izi birlikte takip edelim; arkadaş arasında, samimi ve meraklı bir sohbet gibi. Crani Ne Demek Tıp? Kısaca Anlamı ve Kökeni “Crani-” tıpta bir önektir ve kafatası (cranium) ile ilgili her şeyi işaret eder. Kökeni, Yunanca kraniondan Latince craniuma, oradan da modern tıbbi terminolojiye uzanır. Türkçede “krani-”, “kraniyal” gibi kullanımlarla karşımıza çıkar: kraniyal sinirler (kafa…

Bir Laviva’nın Ardındaki Hikâye: Kaloriden Çok Daha Fazlası Bazı hikâyeler vardır, bir çikolatanın eriyen tadında saklıdır. Ve bazı sorular vardır ki, sadece sayılarla değil, duygularla da yanıt bulur. “1 tane Laviva kaç kalori?” sorusu da işte tam böyle bir hikâyenin kapısını aralar… Bir Kış Akşamı Başlayan Tatlı Yolculuk Ayşe, uzun ve yorucu bir iş gününün ardından evine dönerken marketin vitrininde parlayan Laviva çikolatasını gördü. Gözlerinin içi parladı; çünkü Laviva, onun çocukluğundan beri en sevdiği kaçamaklardan biriydi. Tam da bu sırada yanındaki arkadaşı Emre, hafif bir gülümsemeyle sordu: — “Gerçekten alacak mısın? İçinde kaç kalori olduğunu biliyor musun?” Ayşe bir an…

Görümce Ne Kadar İzlendi? İnsan Davranışının Psikolojik Kodlarını Çözmek Bir psikolog olarak bazen bir filmi ya da diziyi izlerken yalnızca sahnelere değil, izleyicinin zihninde nelerin olup bittiğine odaklanırım. Hangi duygular tetikleniyor, hangi önyargılar besleniyor, hangi kimlikler savunuluyor? “Görümce” filmi tam da bu açıdan bir sosyal laboratuvar gibidir. İzlenme oranlarından çok, neden bu kadar izlendiği, yani insan psikolojisinde neye dokunduğu önemlidir. Görümce Ne Kadar İzlendi? Bir Fenomenin Ardındaki Zihinsel Dinamikler 2016 yılında vizyona giren Görümce, gişede milyonlarca izleyiciye ulaşarak kısa sürede bir fenomen haline geldi. Ancak bu başarı, yalnızca mizahın ya da komedinin gücüyle açıklanamaz. İnsan davranışlarını inceleyen bir bakış açısıyla…

Grizu Patlaması Yanma mı? — Madenin Karanlığında Düşünmenin Işığı Bir Filozofun Gözünden Madencinin Kaderi Karanlık bir maden ocağında yankılanan sessizlik, bir anda alevle yırtılır: grizu patlaması. Yüzeye çıkan haber “patlama” der, bilim “yanma”dan söz eder, etik ise “ihmal”i fısıldar. Peki bu felaket, yalnızca kimyasal bir reaksiyonun sonucu mudur, yoksa insanın doğaya ve emeğe bakışının bir yansıması mı? Grizu patlaması dediğimiz olay, metan gazının havayla belirli oranlarda karışarak tutuşturulmasıyla meydana gelir. Teknik olarak bir “yanma” süreci içerir, ama felsefi olarak bu olayı anlamak yalnızca fiziğin değil, etik, epistemoloji ve ontoloji alanlarının da ortak sorumluluğudur. Etik: Yanmanın Vicdanı Bir filozof için “yanma”,…

Geçici Görevlendirme Şartları Nelerdir? Toplumsal Yapılar, Roller ve Kültürel Denge Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme Toplum, bireylerin birbirine görünmez bağlarla bağlandığı karmaşık bir sistemdir. Bir sosyolog olarak beni en çok etkileyen şey, bireyin yalnızca bir özne değil, aynı zamanda toplumsal yapının ürünü olmasıdır. İnsanlar sadece rollerini oynamaz, o rollerin içinde yeniden şekillenir. “Geçici görevlendirme şartları” gibi teknik görünen bir konu bile, bu açıdan bakıldığında, kurumların işleyişinden öte, toplumun güç dengelerini, cinsiyet rollerini ve kültürel pratiklerini açığa çıkaran bir aynadır. Geçici Görevlendirme: Sadece Bir İdari İşlem mi? Yüzeyde bakıldığında geçici görevlendirme, kamu kurumlarında personelin belirli bir süreyle başka bir yerde görev yapması…

Eski Türkçe Bal: Kelimeler, Anlamlar ve Edebiyatın Tatlı İzleri Kelimeler, yalnızca iletişim aracı değil, birer taşıyıcıdır. Onlar, bir toplumun tarihini, kültürünü ve düşünsel derinliğini yansıtan izler bırakır. Bir kelime, zamanla yalnızca anlamını değil, taşıdığı yükü, sembolizmi ve çağrışımları da taşır. Her kelimenin bir hikayesi, bir yolculuğu vardır. Bugün, bu kelimelerin en tatlılarından biriyle, “bal” ile bir yolculuğa çıkacağız. Eski Türkçede balın ne anlama geldiğini ve edebiyat perspektifinden nasıl bir derinlik taşıdığını inceleyeceğiz. Bal, sadece tatlı bir madde değil, aynı zamanda bir kültürün, bir geçmişin, bir hikayenin temsilcisidir. Eski Türkçe’de Bal: Anlamın Kökeni ve Gelişimi Bal, Eski Türkçe’de, kökeni çok derinlere…

“Calib” Ne Demek Osmanlıca? — Popüler Yanlışların Konforunu Değil, Dilin Gerçeğini Savunuyorum “Calib” diye dolaşan yazımların çoğu hatalı; doğrusu câlibtir ve anlamı “celbeden, çeken, dikkati üzerine toplayan”dır. Sosyal medyanın ezberini değil, metnin hakkını konuşalım. Hangi “calib”? Galip mi, kalıp mı, câlib mi? Eğer “Calib ne demek Osmanlıca?” diye arattıysanız, büyük ihtimalle iki tuzağa düşmüşsünüzdür: 1. Gâlib (غالب) ile karıştırmak — “üstün gelen, yenen”. 2. Kalıp (قالب) ile karıştırmak — “şablon, forma”. Oysa aradığınız kelime, Arapça جلب (jalb) kökünden gelen câlibtir: celbeden, çeken, getiren. Osmanlıca metinlerde en sık câlib-i dikkat (dikkati çeken), câlib-i nazar (nazarı, bakışı çeken) gibi terkiblerde karşımıza çıkar.…

0 Rh+ Ne Kanı? Kan Grubu Gerçekten Kadar Önemli Mi? Hepimizin kan grubunu bildiği bir gerçek ama ya gerçekten bu kadar önemli mi? Hepimizin harf ve işaretlerle tanımladığı o kan grubu (0 Rh+ ya da A Rh-) hayatımıza ne kadar etki ediyor? 0 Rh+ kanı, çoğu zaman “herkese kan verebilir” gibi bir etiketle anılıyor ve etrafımızdaki pek çok kişi bu kan grubunun adeta bir süper güç olduğuna inanıyor. Ancak, bu “herkesin kahramanı” kan grubu, aslında göründüğü kadar üstün mü? Hadi gelin, 0 Rh+ kanının gerçek anlamını, popüler yanlış anlamaları ve bu kan grubunun toplumdaki etkilerini cesur bir şekilde ele alalım.…